Trong bối cảnh chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo đang trở thành động lực tăng trưởng mới, việc đưa các kết quả nghiên cứu khoa học vào thực tiễn sản xuất ngày càng được xem là yếu tố then chốt đối với năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Tuy nhiên, thực tế tại Việt Nam cho thấy khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng vẫn còn đáng kể, đặt ra yêu cầu cần có những thay đổi mạnh mẽ trong cách triển khai và thương mại hóa công nghệ.
Khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường vẫn hiện hữu
Theo kết luận tại phiên họp đầu tiên năm 2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, dù nhiều điều kiện nền tảng đã được cải thiện, không ít kết quả nghiên cứu vẫn chưa được đưa vào ứng dụng thực tế.
Trong thời gian qua, hệ thống chính sách, hạ tầng số và các chương trình phát triển khoa học công nghệ đã được triển khai đồng bộ hơn. Nhận thức của xã hội và doanh nghiệp về vai trò của đổi mới sáng tạo cũng có sự chuyển biến rõ rệt. Mô hình hợp tác giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các viện, trường bước đầu hình thành, tạo tiền đề cho việc gắn kết nghiên cứu với sản xuất.
Tuy nhiên, nhiều nhiệm vụ vẫn dừng lại ở mức triển khai mà chưa tạo ra giá trị cụ thể. Một số sáng kiến chưa được thương mại hóa, trong khi nhiều kết quả nghiên cứu hoàn thành nhưng không được đưa vào sử dụng. Điều này phản ánh sự thiếu liên kết chặt chẽ giữa hoạt động nghiên cứu và nhu cầu thực tế của thị trường.
Từ “triển khai nhiệm vụ” đến “tạo ra giá trị đo lường được”
Thực trạng trên cho thấy cần có sự chuyển dịch rõ ràng trong cách tiếp cận: từ việc tập trung vào hoàn thành nhiệm vụ sang tạo ra các kết quả có thể đo lường được về năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế.
Điều này đặc biệt quan trọng trong lĩnh vực sản xuất, nơi các công nghệ mới chỉ thực sự phát huy giá trị khi được tích hợp vào quy trình vận hành. Các doanh nghiệp không chỉ cần công nghệ, mà cần những giải pháp có khả năng giải quyết trực tiếp các bài toán như tối ưu năng suất, giảm chi phí, nâng cao chất lượng và tăng tính linh hoạt của chuỗi cung ứng.
Việc triển khai dàn trải, thiếu trọng tâm cũng được xem là một trong những nguyên nhân khiến nhiều chương trình chưa tạo được tác động rõ rệt. Thay vào đó, xu hướng hiện nay là tập trung nguồn lực vào các bài toán lớn mang tính chiến lược, có khả năng tạo ra tác động lan tỏa trong toàn ngành.
Nhân viên một nhà máy sản xuất đồ điện tử đang kiểm tra một bảng mạch vừa hoàn thành
Vai trò của công nghệ số trong kết nối nghiên cứu với sản xuất
Các công nghệ như dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và tự động hóa đang đóng vai trò quan trọng trong việc rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng. Khi được triển khai hiệu quả, các nền tảng dữ liệu và hệ thống phân tích cho phép doanh nghiệp theo dõi hoạt động sản xuất theo thời gian thực, từ đó nhanh chóng phát hiện vấn đề và đưa ra quyết định tối ưu.
Thúc đẩy thương mại hóa và ứng dụng công nghệ
Bên cạnh đó, nhà nước cũng đang thúc đẩy thương mại hóa các kết quả nghiên cứu và hoàn thiện các cơ chế hỗ trợ như sandbox, chính sách tài chính hay mua sắm công cho sản phẩm công nghệ. Điều này giúp các giải pháp công nghệ có cơ hội được triển khai trong môi trường thực tế, thay vì chỉ dừng lại ở nghiên cứu.
Trong bối cảnh nhu cầu chuyển đổi số trong sản xuất ngày càng gia tăng, các đơn vị công nghệ như TMA Solutions có thể hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng nền tảng dữ liệu, phát triển hệ thống AI và các giải pháp phần mềm. Qua đó, doanh nghiệp có thể kết nối hiệu quả giữa nghiên cứu và vận hành, nâng cao hiệu suất và tăng cường năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nguồn: 'Nhiều kết quả nghiên cứu khoa học chưa gắn chặt với sản xuất và thị trường'
